Justyna Budrow-Gołoś, Krzysztof Rodzanowski

W zależności od projektu i pomysłu wykonanie alejek może być bardzo łatwe bądź wymagać pomocy fachowca. Stopień trudności w dużej mierze zależy od materiału, jaki wybierzemy, od ukształtowania terenu i rodzaju gleby. Jeśli nie jesteśmy pewni swych umiejętności manualnych, to w przypadku poważniejszych prac lepiej zgłosić się po pomoc do profesjonalnej firmy. Jednak wiele możemy zrobić sami.

Przy układaniu alejek ważne jest zachowanie odpowiednich spadków, aby woda mogła swobodnie spływać. Przy bardziej skomplikowanych nawierzchniach trzeba wykonywać studzienki i odpływy, co może okazać się czynnością dość trudną.
Bardzo istotne jest przeznaczenie alejek. Częstotliwość korzystania z wytyczonych szlaków ma również wpływ na wybór materiału. Miej-sca, gdzie częściej chodzimy lub podjeżdżamy autem, czyli najbliższa okolica domu, powinny być solidnie utwardzone i wyrównane. Ścieżki prowadzące w głąb ogrodu mogą być wykonane z zupełnie innego budulca, niekoniecznie idealnie równo ułożonego.
Nawierzchnie wokół domu i w ogrodzie możemy podzielić w zależności od użytego materiału, na:

• elastyczne (kora, żwir, piasek mielony z gliną), 
• utwardzone elastyczne (perforowane kostki betonowe, bruk z otoczaków, luźne płyty kamienne czy betonowe),
• utwardzone sztywne (betonowe płyty, kostki betonowe pełne, bruk klinkierowy, cegły, kostki granitowe, płytki ceramiczne terakotowe i gresowe mrozoodporne),
• nawierzchnie drewniane (podkłady kolejowe, plastry pni, dechy).
  

W zależności od nawierzchni
Nawierzchnie elastyczne, nieutwardzone najlepiej nadają się do niewielkich, naturalnych ogrodów, gdzie podłoże nie jest podmokłe, a rośliny rosną swobodnie.
Wysypaną korę lub żwir należy obramować krawężnikiem, aby nawierzchnia nie „rozeszła się” na boki. Zabezpieczoną dróżkę konserwuje się co pewien czas.
Nawierzchnia z ziemi składa się w 30 proc. z gliny i w 70 proc. z piasku. Dla zabarwienia można dodać mieloną cegłę. Do piaszczystej gleby dodajemy suszoną glinę (z cegielni), a do gliniastej – piach. Nacinamy szpadlem kształt ścieżki i w jej obrębie całość mieszamy do 15 cm w głąb gleby i ubijamy. Ścieżka powinna być tak wyprofilowana, aby woda spływała na boki. Drogi ziemne są mało trwałe i wymagają częstej konserwacji.
Nawierzchnie elastyczne, utwardzone charakteryzują się tym, że wykorzystany materiał nie jest układany na ścisło i pozostają luźne prze-rwy między elementami.
Ścieżki wyłożone płytami kamiennymi czy kamieniami polnymi otoczakami są trwałe, estetyczne, odporne na mróz. Płyty z piaskowca i wapienia są bardziej miękkie, nasiąkliwe i trudniej jest utrzymać je w czystości. Jednak szybko pokrywają się charakterystyczną patyną i nadają ogrodowi tajemniczości. W szpary pomiędzy płyty można wysypać drobny żwir bądź wysiać trawą. Podobnie postępujemy z kamien-nymi otoczakami.
Luźne podłoże można uzyskać również z kosek betonowych perforowanych (dziurawych). Układa się je na utwardzonym podłożu, a szczeliny wypełnia ziemią. Z czasem w szczelinach wyrasta trawa i tworzy efektowną powierzchnię. Taki rodzaj nawierzchni można stoso-wać na alejki i podjazdy dla aut.
Dobrym materiałem są również nieregularne, niewielkie płyty betonowe, które można samemu wylać bezpośrednio w wykopanych w ziemi nieregularnych otworach bądź sporządzić formy z drewna i w nich wykonać elementy. Doskonale na alejki nadają się stare płyty chodnikowe, które – odpowiednio ułożone – również mogą być użyteczne, a zarazem zdobić.
Podłoże pod drobny bruk, jak i pod kamienne i betonowe płyty powinno być wzmocnione, zwłaszcza gdy teren jest podmokły albo gdy materiału tego użyjemy na podjazd dla samochodu. W przeciwnym razie płyty mogą się przechylać, a otoczaki pochowają się w ziemi. Na alejki do spacerowania wystarczy podsypać drobnoziarnistego piachu na grubość ok. 5–10 cm. Można go zmieszać
z cementem w proporcjach 1:12.
Jeśli płyty będą leżały na szlaku dla auta, należy je wzmocnić od spodu podsypką żwirową.
Nawierzchnie sztywne, utwardzone charakteryzują się gładkością powierzchni, nie mają pozostawionych szczelin między elementami, bądź są wylewane z betonu na dużych powierzchniach. Nadają się do alejek o większym ruchu niż w ogrodzie, na podjazdy; można wykładać nimi tarasy.

Efektownie i praktycznie
Na podjazdy i alejki wokół domu, najczęściej wykorzystuje się kostki brukowe
z betonu, betonowe płyty, kostki z granitu i bruk klinkierowy. W przypadku podjazdu dla samochodów kostka powinna mieć co najmniej 6 cm grubości, a do utwardzania ścieżek wystarczą kostki o grubości 4 cm. Kostki z betonu charakteryzują się dużą wytrzymałością na ścieranie i są odporne na mróz.
Podjazdy wokół domu, alejki i tarasy, można również wylać betonem, ale pamiętać należy o pozostawianiu szczelin dylatacyjnych, aby be-ton nie pękał w najmniej niespodziewanych miejscach. Betonowe elementy nie powinny być większe niż 4x4 m, ich grubość powinna wynosić ok. 10 cm. Tak duże betonowe wylewki można robić jedynie na podłożu stabilnym, o niskim poziomie wód gruntowych. W przeciwnym razie pęcznienie wody podczas mrozu rozsadzi beton.
Twardym i trwałym materiałem są cegły brukowe klinkierowe. Nadają się na podjazdy, alejki. Równie efektownym i trwałym materiałem są kostki granitowe.
Wszystkie drobne materiały nawierzchniowe wymagają odpowiednio przygotowanego podłoża. O ile nawierzchnie elastyczne można bez obaw samemu ułożyć, to przy kostkach układanych na sztywno pomoc profesjonalnej firmy może okazać się nieodzowna.
Podłoże pod drobne elementy nawierzchniowe powinno być wyrównane i utwardzone. Należy zdjąć ok.
10 cm gleby na samo utwardzenie, dodając jeszcze grubość kostki. Aby alejki lub podjazdy nie okazały się zbyt wysokie, trzeba dokładnie wszystko wymierzyć. W zdjętym zagłębieniu wysypuje się ok. 7 cm ubitego tłucznia, następnie ok. 3 cm podsypki cementowo-piaskowej. W miejscu, gdzie będą częściej stawały samochody, podłoże powinno się dodatkowo wzmocnić grubszą wylewką cementową. Na tak podszy-kowanym i ubitym podłożu można układać ścisłą nawierzchnię z drobnych elementów. Po ułożeniu, spoiny między elementami wypełnia się suchą mieszanką piachu
z cementem, która po nabraniu wilgoci sama z czasem stwardnieje. Płyty gresowe i terakotowe, również są wykorzystywane na podejścia do domów, ale zazwyczaj stosuje się je pod dachami, na gankach czy tarasach. Układa się je na klej elastyczny odporny na mróz na wcześniej przygotowanym betonowym podłożu.
Efektownie wyglądają krążki wycięte z pnia drzewa i „zatopione” w żwirze lub obsypane drobnymi otoczakami polnymi (ozdoba kamiennej ścieżki).
Drewnianych desek na tarasie nie należy układać na styk, gdyż drewno chłonie wodę i pęcznieje. Wadą drewnianych powierzchni jest to, iż pod wpływem wilgoci stają się śliskie. Deski muszą być ryflowane, czyli żłobione. Impregnacja drewna powinna być wykonana ciśnieniowo – to wydłuży jego żywotność. Najlepszymi gatunkami rodzimymi do wykorzystania w ogrodzie, są drzewa liściaste (dąb, buk).
Sporo gotowych wyrobów jest dostępnych również z drewna egzotycznego teaku, które jest twarde i odporne bez impregnacji na warunki atmosferyczne.
Budowle drewniane w ogrodzie, w tym również podesty, muszą być odizolowane od gleby. Konstrukcja wspiera się na drewnianych słupach, które zakotwiczone są w beto-nowych wspornikach zrównanych z powierzchnią ziemi. Na słupach opierają się dźwigary, na nich legary i na koniec układa się deski służące za alejkę czy też podłogę tarasu.
Aby zapobiec wyrastaniu chwastów spomiędzy desek, pod spodem można ułożyć czarną folię ogrodniczą, a jej brzegi przycisnąć otoczakami bądź też żwirem. Pomysłów na aranżacje i zagospodarowanie ogrodu jest bardzo dużo i tak naprawdę od naszej indywidualnej inwencji zależy efekt koń-cowy. Nawet
z prostego budulca, np. starych płyt chodnikowych czy kilku podkładów kolejowych, można uzyskać godny pozazdroszczenia i niepowtarzal-ny klimat przydomowego ogrodu--parku. Można łączyć elementy, zestawiać, ale pamiętać należy, aby ten misz-masz był spójny i pasował do całości.