Stoki Beskidu Sądeckiego i Beskidu Niskiego są wprost wymarzone dla miłośników sportów zimowych i poszukujących górskich klimatów wędrowców. Coś dla siebie znajdą tu również melomani oraz znawcy sztuki i zabytkowej architektury, a także bywalcy uzdrowisk.

Krynica znana jest z architektury zdrojowej i festiwali muzycznych. W pobliżu deptaka wznosi się uzdrowisko Patria, czyli znany w okresie międzywojennym Palace Hotel Patria Jana Kiepury. Znakomity polski tenor wybudował w 1933 roku luksusowy pensjonat, w którym gościła śmietanka przedwojennej Polski: senatorowie, artyści, pisarze i zamożni ziemianie. Na pamiątkę związków artysty z Krynicą, od 1967 roku w uzdrowisku organizowane są Festiwale Arii i Pieśni im. Jana Kiepury, podczas których występują artyści światowego formatu.

Duch Nikifora

Neorenesansowe budowle przy alei Nowotarskiego – Stare Łazienki, Pijalnia Główna i Stary Dom Zdrojowy tworzą wraz z secesyjnymi willami wzdłuż Kryniczanki, „ubranymi” w szwajcarskie koronki, klimat górskiego kurortu. W takim otoczeniu upłynęło życie malarza prymitywisty – Nikifora (1895-1968), który przez pół wieku był atrakcją kurortu na równi z pozującym dzieciom do fotografii białym niedźwiedziem.

Wcześnie osierocony i upośledzony artysta sprzedawał obrazki na murku pod Nowymi Łazienkami. Teraz w willi „Romanówka”, gdzie mieszkał pod koniec życia, znajduje się Muzeum Sztuki Nieprofesjonalnej Nikifora. Zgromadzono tu prace i pamiątki po artyście: malowane skrzynie na farby, pędzle i obrazy, listy proszalne oraz własnoręcznie wykonany modlitewnik.

Spośród tysięcy obrazków, jakie stworzył, w muzeum zachowały się także te najcenniejsze, z pierwszego okresu twórczości. Malował wówczas świętych ze złotą aureolą. Później na obrazkach pojawiły się wille i pensjonaty, ustrojone w wieżyczki kościoły oraz budynki dworców kolejowych.

Dworce Nikifora, którego w latach 60. XX wieku porównywano ze sławnym prymitywistą Celnikiem Rousseau, nie były tylko dziełami wyobraźni. Znużony życiem w Krynicy, wybierał się wpodróż koleją. Zdarzało się, że bez biletu. Gdy konduktor kazał mu wyjść – nie protestował. Wysiadał na najbliższej stacji, oglądał dworce kolejowe, szkicował układ torów, latarnie, słupy telegraficzne, wjazdy do tuneli i mosty, a następnie odtwarzał ich wygląd z pamięci.

W parterowej kamienicy przy ul. Sobieskiego 18, wybudowanej przez Edwarda Szayera, adwokata i burmistrza miasta, śpiewała arie operowe jego córka – Ada Sari. W Starym Sączu spędziła dzieciństwo i młodość. Mieszkańcy przychodzili pod okna, żeby posłuchać jej śpiewu. Teraz tradycje muzyczne Starego Sącza podtrzymuje coroczny Starosądecki Festiwal Muzyki Dawnej „Muzyka w Starym Sączu”, a większość koncertów odbywa się w gotyckim kościele św. Trójcy.

Kościół św. Trójcy wchodzi w skład czternastowiecznego zespołu klasztornego klarysek nad doliną Popradu. W świątyni zachowało się barokowe wyposażenie, w tym ołtarze wykonane w latach 1696-99 przez Baltazara Fontanę i ambona z 1671 roku w kształcie drzewa Jessego, ojca króla Dawida. Warto zaobaczyć oryginalne organy, które mają dwie klawiatury – jedną, od strony kościoła, przeznaczoną dla świeckiego organisty oraz drugą, od strony klasztoru, dla siostry zakonnej. Pośród pamiątek klasztornych widnieje sztandar zdobyty na Turkach pod Wiedniem i podarowany klaryskom przez króla Jana III Sobieskiego.

Tymczasem na przedmieściach Nowego Sącza, powstał jeden z piękniejszych w Polsce parków etnograficznych. Kilkadziesiąt chat wiejskich, kuźnia, młyn, dworek szlachecki i przydrożne kapliczki tworzą dawny wiejski pejzaż. A opodal parku trwa rekonstrukcja XIX-wiecznego miasteczka galicyjskiego, odtwarzanego na podstawie planów, rycin i zachowanych rynków małopolskich. Powstało już pięć obiektów, w tym starosądecki ratusz, dwór szlachecki z Łososiny Górnej i remiza strażacka.

W miasteczku zostanie wybudowany ośrodek konferencyjno-szkoleniowy, warsztaty rzemieślnicze (m.in. atelier dawnego fotografa i pracownia zegarmistrzowska), a ponadto karczma oraz punkty usługowe małej gastronomii.   

Sezon narciarski w Jaworzynie Krynickiej trwa od listopada do końca marca. Na stoki można wjechać najdłuższą w Polsce kolejką gondolową lub jednym z czterech wyciągów orczykowych. Wjazd kolejką trwa siedem minut. Z wagonika możemy podziwiać bajeczne widoki. Ośnieżone modrzewie, jodły, jawory, sosny i buki oglądają zarówno turyści, jak i narciarze szusujący trasami narciarskimi i snowboardowymi.

Z myślą o amatorach wędrówek, na stokach Jaworzyny wytyczono szlak zielony i czerwony. Na zboczu góry wznosi się głaz zwany Diabelskim Kamieniem. Według legendy, kamień zrzucił diabeł, który chciał zatamować jedno z uzdrawiających źródeł. Dźwigając ciężki głaz, opadł jednak z sił i nie trafił w źródło.

Hitem ostatnich lat stała się stacja narciarska Dwie Doliny. Wyciągi zlokalizowano na zboczach wokół Wierchomli Małej, nad którą wznosi się Pusta Wielka (1062 m n.p.m.). Mimo niewielkiej wysokości nad poziomem morza, śnieg na trasach zjazdowych utrzymuje się od listopada do kwietnia. Obiekty rozmieszczone są na ponad 200 ha, dzięki czemu narciarze nie czekają w kolejkach do wyciągów. Kompleks składa się z czterech stoków połączonych nartostradami. Szerokie trasy zjazdowe umożliwiają uprawianie snowboardu, narciarstwa i body-curvingu. Na wszystkie wyciągi wystarczy jeden karnet, a oświetlone trasy czynne są do godziny 21.

Zaplecze noclegowe stacji znajduje się w Wierchomli Małej, Wierchomli Wielkiej i Piwnicznej-Zdrój. W sąsiedztwie Dwóch Dolin powstało ponad 3 tys. miejsc noclegowych, w tym ośrodek Spa w Wierchomli, z basenem i gabinetami odnowy biologicznej.

Dojazd z okolicznych miejscowości zapewniają kursujące co pół godziny skibusy. W ubiegłym sezonie uruchomiono dwa dodatkowe wyciągi i nowe trasy zjazdowe; łączna liczba wyciągów wzrosła do 10, a tras zjazdowych – do kilkunastu kilometrów (w tym 3 km oświetlonych nartostrad). A co najważniejsze, obok gór godnych pędzla artysty, na turystów czekają gościnni mieszkańcy Sądecczyzny.